مجموعه مقالات پیمان حنیفه

( بررسي قياسي- تحليلي تعامل اعراب با ايران در عصر رسول ا... و خلفاي راشدين در يك پژوهش تاريخي)

      بي ترديد جهان گستري هر آيين آسماني يا هر مسلك انسان ساخته اي،مرهون رعايت قواعد و موازين سـياسي اجتماعي معاصر، و نيز فراهم بودن زمينه هاي لازم جهت گسترش و پراكنش آيين ياد شده مي باشد. از اين رهگذر بررسي چند و چون ورود اسلام به ايران، بيش از هر چيز بايستي يك پژوهش تاريخ-محور و نه اعتقاد-محور باشد كه در غير اين صورت تداخل باورمندي پژوهشگر با ماده مورد پژوهش ، به وضوح از پالودگي و وثوق متن فراورده شده خواهد كاست.

بحث در نسبت میان سـلاح و اخلاق، بحثی نه به درازای سلاح،

اما دست کم به درازای اخـلاق اسـت . اخلاق در میـدان نبرد، سلاح

غیراخلاقی و نبرد برای اخلاق؛ همگی تركيبهايي بحث انگیز بوده اند

و بنا هم بر این نیست که این بحثها به زودی پایان یابند. این نوشتار

می کوشد با تمرکز بر نسبت اخلاق با کارکرد جنگ افزارهای کشتار

همگانی و از آن رهگذر ، رسیدن به نسبت اخلاق با جنگ ؛ نقدی بر

نگاه رایج به جنگ افزار کشتار همگانی و در پی آن نقدی بر مفهوم_

واژه ی "جنگ افزار غیراخلاقی" وارد سازد. کوشش متن این است

که کمترین وامگیری را از مفاهیم پرسشناک و اختلاف آميز نموده؛

به جای آن، پهنه ی استدلالی خود را بیشتر بر زمینه های عرفی و

هنجارهای همه گیر، پی افکند.

در گفتمان اصلاح طلبي ايران، تاكيد بيشترِ پژوهشهاو بحثها عمدتآ

بر حاكمـيت و پيوند ميان زير سـاختهاي  نظـام  اجـتماعي  با حكومت

 بوده اسـت. نقـد عملكرد، آسيب شناسي ، رفتار شـناسي و ماهيت‌شناسي

 حكومت، عمده مقولاتي بوده‌اند كه  دغـدغه‌مندان و  پژوهشـگران حوزهی

 سياست و _گاه حتا _ جامـعه‌شناسـي به آن  پرداخته‌اند . گـرچه  مفهوم

 حاكميت از جايگاهي مهم و بي‌جايگزين درگفتمان  اصلاح‌طلبي برخوردار

 است و كنار گذاشتن آن از مجموعه  سرفصلهاي  هر پژوهش سياسي يك

 خطاي گذشت‌ناپذير و  بنيادين است ؛ اما مهمتري ن سر فصل نيست . اين

 نوشتار ميكوشد  به نقش كمت ر پرداخته  شده‌ي جامعه  بپردازد و پيامد

 منطقي آن ب ر  "مـردم"  تمركـز كرده  و  مفهوم  " لـياقت " را  در تقابل

 با ايده آليسـم اصـلاح‌طلبان برجسته سازد. و  از آن رهـگذر ، با واكاسـتن

 از اهميت  اغراق شده ی دو مفهوم  حكـومت و  تعامل حكومت با ملت

 انگشت برمفهوم كليدي شايستگيبگـذارد. بحث درباره ضـرورت  منطقي

 و امكان دستكاري( كه‌از گونه بهبود دهنده آن در اين نوشتار به" اصلاح"

 مراد مي‌گردد ) در سامانه‌هاي خوش‌رفتار نيز به گونه اي پرهــيز ناپذيـر ،

 بي‌درنـگ پس از  آوردن مفـهوم  اصـلاح  مطرح مي‌شود كه ناگـزير به آن

 پرداخته شده . بنابراين نوشتار  همچنين به توضيح مفهوم  خوش‌رفتاري

 يك سامانه مكلف گرديده كه چنين نيز كرده.